نکات شکلهای زيست ۱ ( شماره ۷ )   

9- 5 : مجراي كبدي با مجراي صفراوي با هم يك مجرای مشترک مي سازند كه اين مجرا در انتها با مجراي پانكراس يكي مي شود و ترشحات خود را به درون دوازدهه مي ريزند .

10- 5-: در اين شكل ابتدا مسير ورودي غذا با رنگ سبز (پيكانه هاي سبز رنگ ) شروع مي شود و سپس اين پيكانه هاي سبز به پيكانه هاي قرمز متصل مي شوند و پيكانه هاي قرمز به آبي و پيكانه هاي آبي به پيكانه هاي سياه ختم مي شوند و پيكانه هاي سياه هم وارد روده مي شوند .

 (( پيكانه همان فلش خودمان است !!!))   ((واژه فرهنگستاني ))

شكل 1- 6  :الف) در اين شكل به نظر مي رسد كه به جاي ناي بايد نايژه نوشته شود . ب) بايد توجه داشت كه كيسه هاي هوايي پرندگان بر خلاف كيسه هاي هوايي انسان نقشي در تبادل گازها ندارند بلكه عمل تبادل گازها  درون شش هاي پرنده انجام مي شود و كيسه هاي هوايي كه در اينجا نشان داده شده اند با انقباض عضلات بدن جمع و با انبساط آنها باز مي شوند . اين عمل تهويه كامل در ششها و در نتيجه جذب اكسيژن كافي را سبب ميشود . كيسه هاي هوايي با وارد كردن هواي خنك به درون بدن با افزايش دماي دروني مقابله مي كنند.چون پرندگان غدد عرق ندارند تخمين مي زنند كه سه چهارم هوايي كه وارد كيسه ها ميشود براي خنك كردن بدن است .

 

شكل 4- 6  : محل ورود و خروج هوا هر دو از يك منفذ مي باشد – در حشرات به خاطر اينكه دستگاه گردش خون باز دارند مويرگ وجود ندارد و دستگاه گردش مواد در نقل و انتقال گازهاي تنفسي نقشي ندارند .

-         شكل 6- 6  : شكل سمت راست مسير حركت هوا از خارج به داخل كه شامل : بيني – حلق- حنجره – ناي – نايژه -   نايژك و كيسه هاي هوايي مي باشد را نشان مي دهد .

-      شكل سمت چپ يك خوشه كيسه هوايي را كه شامل حدود 9 كيسه هوايي است نشان مي دهد همانطور كه مي بينيد يك نايژك انتهايي به يك خوشه كيسه هوايي ختم شده است (البته گاهي يك نايژك انتهايي مي تواند به چند خوشه كيسه هوايي هم ختم شود ).

-      سرخرگ ششي خون تيره را وارد كيسه هاي هوايي مي كند و تبادل هوا در اطراف كيسه هوايي بين مويرگها و كيسه هاي هوايي صورت مي گيرد و در نهايت خون روشن بوسيله سياهرگ ششي خارج مي شود .

شكل 7-6 :وقايع دم عبارتند از : 1- دنده ها به سمت بالا و بيرون حركت مي كنند 2- جناغ به طرف جلو حركت مي كند 3- ديافراگرام مسطح مي شود .

وقايع بازدم : 1- دنده ها به سمت پايين و داخل حركت مي كنند 2- جناغ بطرف عقب برمي گردد 3- ديافراگم گنبدي شكل مي شود .

8-6: هر مولكول هموگلوبين از چهار  زنجيره پلي پپتيدي كه دو به دو مثل هم هستند تشكيل شده است( بخش گلوبين ) و چهار  بخش آهن دار و غير پروتئيني بخش هِم يا سبز رنگ را مي سازند .هر بخش " هم " با يك مولكول اكسيژن تركيب مي شود .

 

لینک

   فراتر از کتاب درسی ( ۳ )   

 

_ نورون های حرکتی آکسون بلند و دندریت کوتاه دارند و معمولا چند قطبی می باشند در حالیکه نورون های حسی دندریت بلند و آکسون کوتاه دارند و یک قطبی می باشند .

_  غشاء همه سلولهای بدن دارای پتانسیل آرامش می باشد ولی فقط سلول های عصبی و عضلانی قادر به ایجاد پتانسیل عمل هستند .

_ سرعت هدایت پیام عصبی بین 5/0 تا 120 متر بر ثانیه است که نسبت به سرعت هدایت جریان الکتریسته ( جریان برق ) بسیار پایین تر است .

_ سیناپس ها را به طور کلی می توان به دو دسته الکتریکی و شیمیایی تقسیم کرد .

در سیناپس های شیمیایی هدایت جریان همواره یکطرفه است در حالیکه در سیناپس های الکتریکی هدایت دوطرفه است . سیناپس های الکتریکی در شبکه عصبی هیدر وجود دارد و در بدن انسان سیناپس الکتریکی به صورت  gap junction  ( اتصالات بین سلولی منفذ دار ) در ماهیچه قلبی وجود دارد .

_ اعصاب پستانداران می توانند به طور متوسط در حدود 300 پتانسیل عمل در ثانیه تولید کنند و در اعصاب شنوایی از این تعداد نیز بیشتر است .

_ پس از اینکه پتانسیل عمل چند میلی متر در طول تار عصبی پیشروی کرد بخش قبلی تار به حالت آرامش بر می گردد و اماده دریافت تحریک بعدی می شود .

_ برخی از انواع انتقال دهنده های عصبی عبارتند از : انکفالین – هیستامین – نور اپی نفرین – گلیسین .

_ قانون دیل (  ( Dale law :  این قانون بیان می دارد که یک نورون در تمامی سیناپس های خود همواره یک نوع انتقال دهنده عصبی آزاد می کند و در نتیجه تحریکی یا مهاری بودن یک سیناپس شیمیایی توسط انتقال دهنده عصبی تعیین نمی شود بلکه این امر توسط گیرنده های موجود در غشای سلول پس سیناپسی معین می گردد . مثلا استیل کولین آزاد شده از نورون حرکتی در محل سیناپس با عضله مخطط تحریکی است ولی همین استیل کولین وقتی از انتهای عصب واگ بر روی عضله قلبی آزاد می شود منجر به مهار فعالیت قلب می شود .

لینک
   از سایتهای دیگر (سایت تبیان )   

زندگی چیست ؟

صادق بهداد 

 

جواب دادن به این سوال کار ساده ای نیست. برای اینکه پاسخ را بیابیم، بیایید با هم ویژگی‌ها مشترک موجوداتی را که می‌گوییم زنده اند، مرور کنیم.

همه آنها از سلول ساخته شده اند. بعضی‌ها مانند باکتری، فقط یک سلول دارند و بعضی دیگر از تعداد زیادی سلول ساخته شده اند، مثل خود ما. در موجودات پیچیده تر تعدادی از سلولها در کنار هم قرار گرفته اند و به کمک هم یک وظیفه خاص را انجام می‌هند. همه سلولها دارای مولکول DNA خاصی هستند که بین تمام سلولهای آن گونه مشترک است اما با سایر گونه‌ها اختلاف دارند. DNA تمام اطلاعات لازم برای تولید پروتئینها و سایر موادی را که برای ادامه بقا و تولید مثل سلول ضروری است، در خود دارد. سلول برای زنده ماندن به انرژی نیاز دارد. بعضی از آنها فتوسنتز می‌کنند، یعنی انرژی خود را از نور خورشید به دست می‌آورند. به مجموعه واکنش های شیمیایی که برای تامین انرژی سلول صورت می‌گیرد، متابولیسم می‌گوییم.

علاوه بر این همه موجودات زنده می‌توانند تولید مثل کنند. دو نوع تولید مثل در بین جانداران دیده می‌شود. اولی تولید مثل غیر جنسی، که در آن موجود جدید فقط از یک والد به وجود می‌آید، مثلا یک باکتری به دو قسمت تقسیم می‌شود و موجودی مانند خود ایجاد می‌کند. دوم تولید مثل جنسی که بیشتر در موجودات پیچیده تر دیده می‌شود. در این روش، اولین سلول موجود جدید از ترکیب دو سلول جنسی (گامت) پدید می‌آید که هر کدام از بدن یکی از والدین آمده است. این کار باعث می‌شود که فرزند تلفیقی از ویژگی های والدین را به ارث ببرد. این یعنی تنوع بیشتر، پس موجوداتی که تولید مثل جنسی دارند در صورت تغییر شرایط محیطی، امکان سازگاری بیشتری دارند.

در تولید مثل غیر جنسی، تمام نسلها شبیه هم هستند و نقاط ضعف و قوت یکسانی دارند. اگر شرایط سختی پیش بیاید، ممکن است همه افراد آن نسل از بین بروند و آن گونه منقرض شود. " جهش ژنتیکی " نیز پدیده ای است که گاهی به سود موجودات زنده منجر می‌شود. جهش یعنی تغییراتی که یا در اثر اشتباه در زمان تولید مثل و یا در عوامل خارجی مانند تابش نور ماوراء بنفش، در ساختمان DNA صورت می‌گیرد.

جهش گاهی مفید است، گاهی مضر و بعضی وقت‌ها بی اثر. اگر جهش ایجاد شده به نحوی باشد که سازگاری موجود با شرایط محیطی مختلف را بیشتر کند، آن موجود می‌تواند در شرایط دشوار هم زنده بماند و ویژگی های ژنتیکی خود را به نسل بعدی منتقل کند. با گذشت زمان، تعداد افرادی که ویژگی حاصل از جهش را به ارث می‌برند، زیاد می‌شود. این فرآیند، تکامل نامیده می‌شود. سایر افرادی که این ویژگی را به ارث نبرده اند، کم می‌شود و حتی گاهی از بین می‌روند.

به خاطر داشته باشید که همواره موجوادت برای استفاده از منابع غذایی مشترک با هم رقابت می‌کنند و آن کسی که ضعیف تر است شانس کمتری برای زنده ماندن دارد. این روند تکاملی و انقراض در طول سالیان دراز باعث شده که تنوع زیستی فراوانی روی زمین ایجاد شود.
 ـ برای دیدن مطالب بیشتر اینجا را کلیک کنید
لینک
   نکات شکلهای زيست ۱ ( شماره ۶)   

5-5 : الف) چين خوردگي ها ، پرزها و ريز پرزها باعث افزايش جذب در روده مي شوند كه پرز عبارت است از : برآمدگي هاي انگشت مانند كوچك در سطح داخلي روده كه داراي يك لايه سلول مي باشند كه در واقع همان لايه پوششي جدار داخلي خود روده است .

ريز پرز : برجستگي هاي كوچكي كه برروی سطح هر سلول پوششي تشكيل دهنده پرز وجود دارند و فقط با ميكروسكوپ الكتروني ديده مي شوند.

-         در واقع ريزپرزها برجستگي هاي غشاء پلاسمايي سلولهاي تشكيل دهنده پرز هستند .

-         وجود ريزپرزها ، پرزها و چين خوردگي ها سبب شده است كه سطح داخلي روده بيش از يك ميليون بار بزرگتر از لوله صافي با همان ابعاد باشد .

ب): خوني كه از سياهرگهاي روده خارج مي شود (خون داراي مواد جذب شده از روده ) بر خلاف ساير جاههاي بدن به جاي اينكه مستقيماً وارد قلب شود ابتدا وارد كبد ميشود و پس از عبور از كبد وارد قلب مي شود .

6-5: در اين شكل فرمول دنداني انسان در دو نيم آرواره بالا و پايين نشان داده شده است همانطور كه در شكل مي بينيم هر نيم آرواره بترتيب داراي فرمول دنداني زير است : 1- دو دندان پيش 2- يك دندان نيش 3- دو دندان آسياي كوچك 4-سه دندان آسياي بزرگ در نتيجه هر نيم آرواره داراي 8 دندان مي باشد و ما چون دو آرواره داريم هر آرواره را مي توان به دو نيم آرواره تقسيم كرد پس هر فرد در واقع 4 نيم آرواره دارد و در نتيجه 32 دندان دارد

(عجب كشف بزرگي !!!)

7-5 : در هنگام بلع ابتدا اپي گلوت به بالا خم مي شود و سپس به پايين خم مي شود و حنجره ابتدا به طرف بالا متمايل مي شود و سپس به طرف پايين بر مي گردد .

8-5 : الف) معده از نظر شكل ظاهري شامل سه بخش است 1- طاق يا بخش نزديك به كارديا

2- كف كه بخش نزديك به پيلور است و 3- تنه كه بخش مابين طاق و كف مي باشد .

ب) غدد معده اي ممكن است به شكل لوله اي ساده يا لوله اي منشعب باشد . غده هاي معده از سه نوع سلول ترشحي ساخته شده اند – سلولهاي موكوزي كه موسين ترشح مي كنند و در سراسر سطح داخلي معده وجود دارند .

- سلولهي اصلي (ياپپتيك ) كه آنزيم ترشح مي كنند .

- سلولهاي حاشيه اي كه اسيد و فاكتوز داخلي معده را ترشح مي كنند .

ج)- غده ها بر حسب نوع سلولهاي ترشحي كه دارند ممكن است فقط يك ماده ( مثل موكوز ) يا بيشتر ترشح كنند .

 

لینک
   نکات شکلهای زيست ۱ ( شماره ۵ )   

3-5 : الف) ترتيب اجزاي تشكيل دهنده دستگاه گوارش (لوله گوارش ) در اين سه جانور بايد مطابق شكل به خاطر سپرده شود كه  به ترتيب داريم :

کرم خاکی : دهان – حلق – مري – چينه دان – سنگدان – روده – مخرج

ملخ: دهان – مري – چينه دان – سنگدان – معده – روده – مخرج

گنجشك : دهان – مري – چينه دان – معده – سنگدان – روده – كلواك – ونت (vent ) مي باشد .

ب) در رابطه با گنجشك بايد توجه داشت كه معده در پرندگان دو قسمتي است كه به  بخش اول آن كه بخش غده اي و ترشحي معده مي باشد پروونتريكولوس  Proventricolus  مي گويند و به بخش دوم سنگدان يا gizzard  مي گويند .

غذا پس از چينه دان وارد اولين قسمت معده مي شود در ديواره اين قسمت از معده غدد ترشحي زيادي وجود داردكه شيره معده را مي سازند . شيره معده با غذا ها آميخته شده و هضم آنها را آغاز ميكند . بعد از آن غذا وارد دومين بخش معده به نام سنگدان مي شود . در داخل سنگدان اغلب دانه هاي ماسه وجود دارد که پرنده به هنگام دانه برچيدن آنها را بلعيده است . انقباض ديواره سنگدان به كمك اين دانه ها سبب آسياب شدن غذا ها مي شود .

ج) كلواك : محفظه اي است در انتهاي روده پرندگان ، خزندگان و دوزيستان كه مدفوع ، ادرار و گامت ها وارد آن ميشوند .

د) كيسه هاي معده در ملخ : انشعابات كيسه مانند ته بسته شبيه انگشتي هاي دستكش هستند كه به درون معده باز مي شوند و باعث افزايش سطح گوارشي ( سطح هضم و جذب ) مي شوند .

ه) در سطح پشتي روده كرم خاكي يك برجستگي وجود دارد كه اين برجستگي سطح تماس روده را با غذا افزايش مي دهند.

لینک