کنکور 92 - سوال 158 و چند نکته   

158- هرسلول گیاهی که .............. می باشد .............

    1 ) فاقد هسته - شیره پرورده را به نقاط مختلف گیاه منتقل می کند .

    2 ) فاقد پروتوپلاسم زنده - در استحکام اندام های گیاهی نقش دارد .

    3 ) واجد دیواره نخستین - قابلیت رشد خود را در طول حیات حفظ می کند .

    4 ) دارای پوشش کوتینی - فاقد توانایی تولید نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید می باشد .

نکته اول :درست نبودن گزینه های 1 و 4 واضح و بدون ابهام است .

نکته دوم :با توجه به موارد زیر می توان گزینه 2 را گزینه صحیح در نظر گرفت :

الف - انواع سلول های فاقد پروتوپلاسم زنده (سلول های مرده ) در سطح کتاب های درسی زیست شناسی دبیرستانی عبارتند از : 1 - سلول های اسکلرانشیمی ( فیبر و اسکلرئید ) 2 - سلول های آوند چوبی ( تراکئیدها و عناصر آوندی ) 3 - سلول های مرده کلاهک 4 - سلول های چوب پنبه ای ( هرچند در کتاب های درسی به مرده بودن این سلول ها اشاره ای نشده است )

ب - از بین سلول های مرده ( فاقد پروتوپلاسم زنده )که در نکته دوم آنها را نام بردیم ، به نقش استحکامی سلول های اسکلرانشیمی در کتاب زیست شناسی 1 به طور مستقیم اشاره شده است .

ج -  به نقش استحکامی سلول های چوب پنبه ای و آوند های چوبی در کتاب زیست شناسی 2، صفحه 215، بند سوم ، به صورت غیر مستقیم اشاره شده است .

بند سوم صفحه 215 کتاب زیست شناسی 2 :

" بخش هایی از گیاه که در پی تقسیم مریستم های پسین بوجود می آیند ساختار پسین گیاه را بوجود می آورند . مریستم های پسین به صورت استوانه هایی در ریشه و ساقه بعضی گیاهان که عمدتا گیاهان چوبی چند ساله هستند به وجود می آیند و به رشد قطری گیاه و نیز استحکام و ضخامت ساقه کمک می کنند . "

د -  اما چشم اسفندیار این گزینه ، سلول های مرده کلاهک هستند که به نقش استحکامی آنها در کتاب های درسی اشاره نشده است است ، که به نظر بنده در طراحی این سوال -  به احتمال زیاد -  طراح محترم فقط سلول های مرده اسکلرانشیمی را در نظر گرفته بود و به سلول های چوب پنبه ای و آوند های چوبی و کلاهک توجهی نداشت !

نکته سوم :موارد زیر در رابطه با گزینه 3 قابل تامل است :

الف - تمام سلول های دارای دیواره سلولی چه زنده و چه مرده ( فاقد پروتو پلاسم زنده ) حتما دارای دیواره نخستین هستند هرچند برخی از آنها علاوه بر دیواره نخستین ممکن است دارای دیواره دومین هم باشند.

ب – سلول های اسکلرانشیمی شامل سلول های اسکلرئید و فیبر ، سلول های مرده ای هستند که فاقد پروتوپلاسم زنده می باشند و در نتیجه قابلیت رشد خود را از دست داده اند و این مطلب به صراحت در متن کتاب آمده است که :

 " سلول های بافت اسکلرانشیمی دیواره دومین ضخیمی تشکیل می دهند که در آن ماده چوب ( لیگنین ) وجود دارد . چوبی شدن دومین دیواره باعث از بین رفتن پروتوپلاسم و مرگ سلول می شود . " از طرفی در شکل های مربوط به اسکلرئید و فیبر درکتاب زیست شناسی 1هم هیچ نشانی از پروتوپلاسم زنده وجود ندارد . "

ج – باید توجه داشت که حیات سلول های اسکلرانشیمی با مرگ آنها آغاز می شود ( عجب!!! ) ومنظور از طول حیات درگزینه سوم ، زنده بودن به مفهوم توانایی رشد در سلول های فیبر و اسکلرئید نیست بلکه مربوط به نقش کارکردی این سلول ها در طول حیات گیاه و یا بخش هایی از گیاه مثل پوشش دانه ها و میوه ها می باشد، همانگونه که فعالیت (حیات ) سلول های آوند چوبی بعد از مرگ آنها ، یعنی ازدست دادن غشای سلولی ،هسته و سیتوپلاسم آغاز می شود .

د - همه می دانیم که یکی از نکات مهم در طراحی سوالات عینی ( پرسش های چند گزینه ای از انواع سوالات عینی به شمار می روند ) این است که در هر سوال فقط یکی از گزینه ها پاسخ درست و یا صحیح ترین پاسخ باشد، بدین نحو که تمامی متخصصان آن موضوع ، در صحت پاسخ اتفاق نظر داشته باشند .

ه – به نظر می رسد که این اتفاق نظر در رابطه با پرسش فوق ، وجود ندارد و لازم است که پاسخ قانع کننده ای  از طرف سازمان در این رابطه داده شود . هرچند به نظر اینجانب با کمی تسامح و تساهل می توان گزینه 3 را نادرست در نظر گرفت و خودمان را قانع کنیم که گزینه سازمان سنجش به جواب صحیح نزدیکتر است . البته در این میان تحلیل های متفاوت سایر همکاران و دانش آموزان محترم برای اینجانب قابل احترام و قابل فهم می باشد .

 

لینک