سه اپیزود در رابطه با نقد سوالات آزمون زیست شناسی و آزمایشگاه 2 خرداد 87   

پرسش ها و پاسخ های مورد نقد    

1 – پرسش 13 قسمت ب : اگر پدر مبتلا به هموفیلی و مادر فاقد این ژن باشد ٬ تمام دختران ناقل هموفیلی و تمام پسران سالم خواهند بود . اما اگر مادر مبتلا به هانتینگتون باشد تمام فرزندان به این بیماری مبتلا خواهند شد ٬ علت این پدیده ها چیست ؟ 

 

پاسخ : زیرا ژن هموفیلی مغلوب و ژن هانتینگتون غالب است . 

 

2- پرسش – 17 الف : منبع مواد غذایی در دانه هر یک از گیاهان زیر را نام ببرید .

 

      a ) بازدانگان                     b ) نهاندانگان   

 

پاسخ : الف  - a )  بخشی از گامتوفیت ماده        b )  آلبومن

 

 

اپیزود اول : نقد سوالات آزمون زیست شناسی و آزمایشگاه 2 خرداد 87  

: موارد زیر در رابطه با پاسخنامه زیست شناسی و آزمایشگاه 2 خرداد 87 به اطلاع رسانده می شود

الف - به نظر می رسد قسمت ب پرسش 13 دارای مشکل می باشد . بدین صورت که در سوال امده است که اگر مادر مبتلا به هانتینگتون باشد تمام فرزندان به این بیماری مبتلا خواهند شد !! در صورتی که ما می دانیم که بیماری هانتینگتون یک بیماری غالب اتوزومی است و مادر می تواند به صورت هتروزیگوت هم مبتلا به بیماری باشد و در نتیجه یک الل سالم داشته باشد و در نتیجه پاسخی که در جواب این سوال در پاسخنامه آمده است تنها در صورتی درست است که فرض کنیم مادر نسبت به این بیماری غالب هموزیگوت است وگرنه پاسخ داده شده جای اشکال دارد .

ب – در رابطه باپاسخ سوال 17 الف بخش ( ( b  باید توجه داشت که برخی دانه های بالغ نهاندانگان ٬ البومن خود را به طور کامل از دست می دهند و فاقد البومن هستند لذا منبع غذایی انها البومن نیست  .

ج – در رابطه با صورت سوال 17 هم بهتر بود به جای استفاده از حروف لاتین aو b از شماره های 1 و 2  ( البته فارسی - عربی )استفاده می شد.

                                                 با تشکر  کامران دوستکام 

 اپیزود دوم : پاسخ طراحان سوال

با تشکر از اظهارنظر همکاران ارجمند در مورد سؤال زیست‌شناسی (2) از شهرستان دهدشت نکات زیر به آگاهی می‌رسد :

قسمت الف: در مورد سؤال 13- ب - وقتی در صورت سؤال عنوان شده است کلیه فرزندان به بیماری هانتینگتون مبتلا می‌شوند خود بدین معنی است که مادر از نظر این ژن هموزیگوت است. و این موضوع هیچ تأثیری در اصل قضیه نمی‌گذارد. در واقع در صورت غالب بودن یک ژن ( و فقط غالب بودن) می‌توان چنین حالتی را انتظار داشت وگرنه ژن مغلوب (به طور طبیعی ) در هیچ شرایطی (باتوجه به کلیه آموخته‌های فعلی دانش آموزان ) نمی‌تواند چنین نتیجه‌ای را در فرزندان به دنبال داشته باشد. پس تنها اشاره به غالب بودن ژن پاسخ درست است و چون تأکید شده است کلیه فرزندان مبتلا می‌شوند بدین معنی است که مادر علاوه بر دارا بودن ژن غالب، هموزیگوت هم هست.

قسمت ب: در مورد بخش ط سؤال الف: به طور کلی در کلیه نهان دانگان براساس اطلاعات موجود در کتاب درسی، منبع مواد غذایی ،‌ آلبومن است. یعنی ابتدا از تخم تریپلوئید باید آلبومن تشکیل شود تا به عنوان منبع غذایی مورداستفاده قرار گیرد. اینکه در برخی نهان دانگان منبع غذایی آلبومن در دانه بالغ به رویان منتقل می‌شود، موضوعی ثانوی است پس منبع غذایی دانه در کیسه نهان دانگان آلبومن است که ممکن است در برخی از آنها لپه یا ... انتقال یابد.

قسمت ج: در مورد بخش الف و استفاده از حروف لاتین: ما نیز در استفاده از حروف زبان بیگانه در بیان نظرات خود وسواس و حساسیت داریم ولی در صورتی که بتواند از سردرگمی و اشتباه جلوگیری کند، کاربرد آن را مجاز می‌دانیم و در این سؤال به این امر کمک کرده است. امروزه در استفاده از علایم و حروف مختلف چاره‌ای نداریم .

                                                                       با تشکر – طراحان سؤال        

اپیزود سوم : نقدی به پاسخ طراحان سوال

باتشکر از پاسخ ارسالی شما لازم  می دانم نکات ذیل را یاد اوری کنم :

الف ) نظرات ارسال شده در رابطه با امتحان زیست شناسی 2 خرداد 87 نظرات شخصی بنده بوده و نه همکاران بنده ( در پاسخ شما از کلمه همکاران استفاده شده بود ) .

ب ) توجیهات شما در رابطه با  سوال مربوط به بیماری هانتینگتون لقمه از پشت سر به دهان بردن است و مناسبتی با روایی و بدون ابهام بودن صورت سوال یک امتحان کشوری را ندارد . به راستی پاسخ شما به سوال زیر چیست ؟

" آیا اگر مادری مبتلا به هانتینگتون باشد تمام فرزندان او مبتلا به هانتینگتون خواهند شد ؟ "

یادتان باشد که صورت سوال امتحانی به صورت احتمال بیان شده است و نوشته شده که :

"اگر مادر مبتلا به هانتینگتون باشد تمام فرزندان به این بیماری مبتلا خواهند شد "

اگر صورت سوال بدین گونه نوشته می شد که :

" مادری مبتلا به هانتینگتون تمام فرزندانش به این بیماری مبتلا شده اند " تا حدی باز پاسخ شما قابل توجیه بود .

از طرفی توجه شما را به مطلبی مربوط به آمیزش آزمون در کتاب درسی جلب می کنم که  در انجا اورده شده است :

" در واقع چنانچه در میان زاده های آمیزش آزمون فردی با صفت مغلوب ظاهر شود آنگاه می توان با اطمینان گفت که فردی که مورد آزمون قرار گرفته است ٬ ناخالص بوده است ؛ اما چنانچه همه فرزندان صفت غالب را نشان دهند ٬ آیا می توان با اطمینان کامل مدعی شد که فرد مورد نظر خالص بوده است ؟ "

ب ) توضیحات شما در رابطه با منبع مواد غذایی در دانه نهاندانگان گرچه تا حدی قابل قبول است و استناد شما به اولیه بودن البومن به عنوان منبع غذایی در تمام نهاندانگان با توجه به متن کتاب درست است ولی باید توجه داشت که در ادامه مطلب کتاب به وضوح اورده شده که دانه بالغ در برخی نهاندانگان فاقد البومن است و از طرفی منبع مواد غذایی اصولا در دانه های بالغ و در زمان رویش دانه مورد توجه قرار می گیرد و نه در مراحل تشکیل دانه٬ و با توجه به متن کتاب و شکل ( 9 – 14- بخش های مختلف دانه ) ؛ دونوع دانه مورد بررسی قرار گرفته است 1 – دانه آلبومن دار 2 - دانه بدون آلبومن

ج ) در رابطه با استفاده از حروف لاتین در جای مناسب من با شما موافقم ولی نظر من این است که در اینجا استفاده مناسب نشده است و زبان فارسی ظرفیت این را دارد که اینگونه مشکلات را حل کند .

در پایان از پاسخگویی شما بسیار خوشحالم و ارزوی موفقیت روز افزون برایتان دارم و هدف من از بیان این اشکالات افزایش دقت در طراحی سوالات هماهنگ کشوری می باشد ٬ بویژ ه که قرار است در آینده این نوع ازمون ها به پایه های درسی مقاطع پیش دانشگاهی و دوم و اول دبیرستان هم تسری یابد .

از طرفی اگر اینگونه نقد و نظر ها مورد توجه قرار گیرند هرساله شاهد حذف یک یا دو سوال زیست شناسی آزمون سراسری نخواهیم بود !!! ( شاهد مثال حذف سوال آخر زیست شناسی کنکور سال 87 ) .

                                                                                                          کامران دوستکام

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لینک